"Ádil sudlaw- 2030" strategiyası - Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń
2026-jıl 14-avgusttaǵı PP-160-sanlı Pármanı menen tastıyıqlanǵan, mámlekette insan huqıqların isenimli qorǵaytuǵın xalıqshıl hám ádil sud sistemasın qurıwǵa qaratılǵan eń áhmietli baǵdarlamalıq hújjet bolıp esaplanadı. Usı bayanat teksti strategiyanıń mazmun-mánisin, onıń 6 tiykarǵı baǵdarın hám sistemaǵa alıp keletuǵın túpkilikli jańalıqlardı sáwlelendirip beredi.

Búgingi kúnde Jańa Ózbekstanda ámelge asırılıp atırǵan demokratiyalıq reformalardıń eń áhmietli baǵdarlarınan biri - bul ádil sudlaw sistemasın bekkemlew hám nızam ústinligin támiyinlew bolıp esaplanadı. Usı maqsette qabıl etilgen "Ádil sudlaw - 2030" strategiyası sud hákimiyatın modernizaciyalaw hám onıń jámiettegi abırayın túp-tiykarınan arttırıw baǵdarındaǵı strategiyalıq qádem bolıp esaplanadı.

Bul strategiya "Sudlar - xalıqshıl hám ádil sudlaw qorǵanı hám Jańa Ózbekstannıń haqıyqatlıq ústini" degen ullı súren astında islep shıǵılǵan bolıp, ol
57 áhmietli wazıypa, 160 ilaj hám 2030-jılǵa shekem erisiliwi zárúr bolǵan 33 maqsetli kórsetkishti óz ishine aladı.

Strategiyanıń mazmun-mánisin belgilep beriwshi 6 tiykarǵı tiykarǵı baǵdar (basqısh) bar:

1. "Xalıqshıl sud" koncepciyası.

Bul baǵdar sud sistemasın byurokratiyadan jıraq etiw, ashıq-aydınlıqtı támiyinlew hám xalıqtıń sudqa bolǵan tolıq isenimine erisiwge qaratılǵan.

Sudlarda xızmet kórsetiw tolıq "Bir ayna" principi tiykarında shólkemlestirilgen front-ofisler arqalı ámelge asırıladı.

Puqaralardıń sergizdan bolıwına shek qoyıladı: eger arza basqa sudqa tiyisli bolsa, ol qaytarılmaydı, al sudtıń ózi tárepinen tiyisli jerge jiberiledi. Mayda kemshiliklerdi dúzetiwde sud puqaraǵa belsene járdem beredi.

2. "Adolat qorganı" - Ǵárezsiz sud sisteması.

Sud hákimiyatınıń ishki hám sırtqı erkinligin, sudyalardıń hár qanday hákimshilik yamasa siyasiy tásirlerden jıraq bolıwın támiyinlew strategiyanıń institucionallıq tiykarı bolıp esaplanadı. Sudyalardı ádil sudlawǵa baylanıslı bolmaǵan wazıypalardan azat etiw hám olardıń sociallıq qorǵalıwın kúsheytiw názerde tutılǵan.

3. "Kepillengen ádillik."

Bul baǵdar qabıl etilip atırǵan sud qararlarınıń nızamlı, ádil hám tiykarlanǵan bolıwı sapasın arttırıwdı ańlatadı. Institucionallıq ózgeris:

2027-jıl 1-iyulden baslap wálayat sudlarında apellyaciya hám kassaciya instanciyaları saqlanǵan halda, jumıslardı qayta kórip shıǵıw wákilligine ie
5 aymaqlararalıq sudlar shólkemlestiriledi.Sud qararların orınlaw sistemasına jasalma intellekt engiziledi hám keleshekte orınlaw háreketleriniń 30 procenti insan faktorısız, avtomatlastırılǵan túrde ámelge asırıladı.

4. "Adolat posbonlari" - Professional sudyalar korpusı.

Joqarı ruwxıy pazıyletlerge ie, nızamdı jetik biletuǵın hám korrupciyaǵa mawasasız bolǵan sudyalardıń quramın qáliplestiriw. Bul baǵdarda sudyalardıń dáramatları hám múlkin elektron deklaraciyalaw sisteması ámeliyatqa engizilgen.

5. "Sanlı ádil sudlaw."

Sud is júrgiziwin tolıq sanlastırıw arqalı puqaralar hám isbilermenlerge qolaylıqlar jaratıw. "my.sud.uz" portalı hám onıń mobil qosımshası jetilistirilip, sud xabarlamaları hám hújjetleri elektron túrge ótkeriledi. Isbilermenler ushın artıqsha sergizdanlıqtıń aldın alıw maqsetinde "ekonomikalıq jumıslardı proaktiv basqarıw" standartı engiziledi.

6. "Xalıqaralıq tán alıw."

Insan huqıqları tarawındaǵı aldınǵı xalıqaralıq standartlardı (sonıń ishinde, transshegaralıq kelispewshiliklerde UNCITRAL qaǵıydaların) milliy ámeliyatqa sińdiriw arqalı Ózbekstannıń xalıqaralıq maydandaǵı abırayı hám investiciyalıq tartımlılıǵın arttırıw.

"Ádil sudlaw - 2030" strategiyası tek ǵana tarmaq baǵdarlaması emes, al mámleketimizde insan qádirin ulıǵlaw, isbilermenlikti qorǵaw hám ádil jámiet qurıwdıń joqarı kepili bolıp esaplanadı. Sudlardıń haqıyqıy "ádillik qorǵanı"na aylanıwı xalqımızdıń abadanlıǵı hám mámleketimizdiń rawajlanıwına xızmet etedi.

Qaraqalpaqstan Respublikası

hákimshilik sud

sudyanıń aǵa járdemshisi                                                                Z.Raimova