“Odil sudlov – 2030” strategiyasi — O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 14-avgustdagi PF-160-sonli Farmoni bilan tasdiqlangan, mamlakatda inson huquqlarini ishonchli himoya qiluvchi xalqchil va adolatli sud tizimini barpo etishga qaratilgan eng muhim dasturiy hujjatdir. Ushbu ma’ruza matni strategiyaning mazmun-mohiyati, uning 6 ta asosiy ustuni va tizimga olib kiradigan tub yangiliklarini yoritib beradi.

Bugungi kunda Yangi O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan demokratik islohotlarning eng muhim yo‘nalishlaridan biri — bu odil sudlov tizimini mustahkamlash va qonun ustuvorligini ta’minlashdir. Shu maqsadda qabul qilingan “Odil sudlov – 2030” strategiyasi sud hokimiyatini modernizatsiya qilish va uning jamiyatdagi mavqeini tubdan oshirish borasidagi strategik qadam hisoblanadi.

Ushbu strategiya “Sudlar — xalqchil va adolatli odil sudlov qo‘rg‘oni va Yangi O‘zbekistonning haqiqat ustuni” degan oliy shior ostida ishlab chiqilgan bo‘lib, u 57 ta muhim vazifa, 160 ta chora-tadbir va 2030-yilgacha erishilishi lozim bo‘lgan 33 ta maqsadli ko‘rsatkichni o‘z ichiga oladi.

Strategiyaning mazmun-mohiyatini belgilab beruvchi 6 ta asosiy ustuvor yo‘nalish (ustun) mavjud:

1. “Xalqchil sud” konsepsiyasi

Bu yo‘nalish sud tizimini byurokratiyadan xoli qilish, shaffoflikni ta’minlash va aholining sudga bo‘lgan mutlaq ishonchini qozonishga qaratilgan.

Sudlarda xizmat ko‘rsatish to‘liq “Yagona darcha” tamoyili asosida tashkil etilgan front-ofislar orqali amalga oshiriladi.

Fuqarolarning sarson bo‘lishiga chek qo‘yiladi: agar ariza boshqa sudga tegishli bo‘lsa, u qaytarilmaydi, balki sudning o‘zi tomonidan tegishli joyga yuboriladi. Juz’iy kamchiliklarni to‘g‘irlashda sud fuqaroga faol ko‘maklashadi.

2. “Adolat qo‘rg‘oni” — Mustaqil sud tizimi

Sud hokimiyatining ichki va tashqi mustaqilligini, sudyalarning har qanday ma’muriy yoki siyosiy ta’sirlardan xoli bo‘lishini ta’minlash strategiyaning institutsional poydevoridir. Sudyalarni odil sudlovga aloqasi bo‘lmagan vazifalardan ozod etish va ularning ijtimoiy himoyasini kuchaytirish nazarda tutilgan.

3. “Kafolatlangan adolat”

Bu yo‘nalish qabul qilinayotgan sud qarorlarining qonuniy, adolatli va asoslantirilgan bo‘lishi sifatini oshirishni anglatadi. Institutsional o‘zgarish:

2027-yil 1-iyuldan boshlab viloyat sudlarida apellyatsiya va kassatsiya instansiyalari saqlangan holda, ishlarni qayta ko‘rib chiqish vakolatiga ega 5 ta hududlararo sudlar tashkil etiladi.Sud qarorlarining ijro tizimiga sun’iy intellekt joriy etiladi va kelgusida ijro harakatlarining 30 foizi inson omilisiz, avtomatlashtirilgan tarzda amalga oshiriladi.

4. “Adolat posbonlari” — Professional sudyalar korpusi

Yuksak ma’naviy fazilatlarga ega, qonunni mukammal biladigan va korrupsiyaga nisbatan murosasiz bo‘lgan sudyalar tarkibini shakllantirish. Bu yo‘nalishda sudyalarning daromadlari va mulkini elektron deklaratsiyalash tizimi amaliyotga kiritilgan.

5. “Raqamli odil sudlov”

Sud ish yurituvini to‘liq raqamlashtirish orqali fuqarolar va tadbirkorlarga qulayliklar yaratish. “my.sud.uz” portali va uning mobil ilovasi takomillashtirilib, sud xabarnomalari va hujjatlari elektron shaklga o‘tkaziladi. Tadbirkorlar uchun ortiqcha sarsongarchiliklarning oldini olish maqsadida “iqtisodiy ishlarni proaktiv boshqarish” standarti joriy etiladi.

6. “Xalqaro e’tirof”

Inson huquqlari sohasidagi ilg‘or xalqaro standartlarni (jumladan, transchegaraviy nizolarda UNCITRAL qoidalarini) milliy amaliyotga singdirish orqali O‘zbekistonning xalqaro maydondagi nufuzi va investitsiyaviy jozibadorligini yuksaltirish.

“Odil sudlov – 2030” strategiyasi shunchaki tarmoq dasturi emas, balki mamlakatimizda inson qadrini ulug‘lash, tadbirkorlikni himoya qilish va adolatli jamiyat qurishning oliy kafolatidir. Sudlarning chinakam “adolat qo‘rg‘oni”ga aylanishi xalqimiz farovonligi va davlatimiz taraqqiyotiga xizmat qiladi.

Qoraqalpog‘iston Respublikasi

ma’muriy sudi

sudya katta yordamchisi                                                                  Z.Raimova